Wat is een concurrentiebeding?
Een concurrentiebeding is een afspraak tussen jou en je werkgever die je mogelijkheden om na je dienstverband concurrerende werkzaamheden te verrichten kan beperken. In je arbeidsovereenkomst kan bijvoorbeeld staan dat je gedurende een bepaalde periode niet bij een directe concurrent mag werken of geen eigen onderneming mag beginnen die met je werkgever concurreert. Vaak wordt daarbij ook aangegeven voor welke werkzaamheden, bedrijven of regio de beperking geldt.
Tijdens je dienstverband voelt zo’n bepaling misschien nog ver weg. Dat verandert zodra je werkgever de arbeidsovereenkomst wil beëindigen. Je gaat waarschijnlijk op zoek naar ander werk en juist je kennis en ervaring binnen dezelfde branche maken je aantrekkelijk voor andere werkgevers. Een breed concurrentiebeding kan dan betekenen dat interessante vacatures precies bij de bedrijven zitten waarvoor je volgens het beding niet zomaar mag werken.
Daarom verdient het concurrentiebeding bij het onderhandelen over een vaststellingsovereenkomst aandacht. De afspraken die je bij je indiensttreding hebt gemaakt, passen niet altijd meer bij de situatie waarin je werkgever nu zelf afscheid van je wil nemen.
Vervalt je concurrentiebeding als je een VSO tekent?
Een veelvoorkomende gedachte is dat oude afspraken automatisch vervallen zodra je een vaststellingsovereenkomst tekent. Bij een concurrentiebeding kun je daar niet zonder meer vanuit gaan. Als in je arbeidsovereenkomst een concurrentiebeding staat, kan dat beding ook na het einde van je dienstverband blijven gelden.
Wat de VSO hierover bepaalt, is daarom belangrijk. Sommige werkgevers nemen uitdrukkelijk op dat het concurrentiebeding onverminderd van kracht blijft. In andere overeenkomsten staat juist dat het beding na de einddatum vervalt. Ook komt het voor dat de VSO niets expliciet zegt over het concurrentiebeding, maar wel algemene bepalingen bevat over welke afspraken uit de arbeidsovereenkomst blijven gelden.
Dat laatste kan voor onnodige onzekerheid zorgen. Misschien ga jij ervan uit dat je na je vertrek vrij bent om ergens anders te werken, terwijl je voormalige werkgever later stelt dat het concurrentiebeding nog steeds geldt. Het is prettiger om die discussie te voorkomen door in de vaststellingsovereenkomst duidelijk vast te leggen wat jullie hebben afgesproken.
Kun je het concurrentiebeding laten vervallen in de vaststellingsovereenkomst?
Ja, jij en je werkgever kunnen in de vaststellingsovereenkomst afspreken dat het concurrentiebeding na het einde van je dienstverband niet meer geldt. Zeker wanneer je werkgever het initiatief neemt om afscheid van je te nemen, is het logisch om te bespreken waarom je daarna nog beperkt zou moeten worden bij het vinden van een nieuwe baan.
Dat betekent niet dat iedere werkgever direct bereid zal zijn om het beding volledig te laten vervallen. Misschien vindt je werkgever het belangrijk dat je niet onmiddellijk bij één specifieke concurrent begint of wil de werkgever bepaalde bedrijfsinformatie beschermen. Ook dan zijn er mogelijkheden om tot een duidelijkere en minder beperkende afspraak te komen. Het concurrentiebeding kan bijvoorbeeld worden verkort of beperkt tot een aantal concreet genoemde concurrenten, werkzaamheden of een kleiner geografisch gebied.
Stel dat in je arbeidsovereenkomst staat dat je gedurende twaalf maanden niet voor concurrerende ondernemingen mag werken. Je werkgever wil ondertussen zelf dat je vertrekt en biedt je daarvoor een VSO aan. Dan kun je bespreken of die beperking nog passend is. Misschien kan het beding helemaal vervallen of spreken jullie af dat alleen twee directe concurrenten gedurende zes maanden worden uitgesloten. Zo weet je veel concreter welke mogelijkheden je na je vertrek hebt.
Wat als in je VSO staat dat het concurrentiebeding blijft gelden?
Soms staat in een vaststellingsovereenkomst expliciet dat het concurrentiebeding uit je arbeidsovereenkomst na de einddatum volledig van kracht blijft. Zo’n bepaling kun je gemakkelijk over het hoofd zien, zeker wanneer je vooral bezig bent met de ontslagvergoeding en de vraag wanneer je uit dienst gaat. Toch kan juist deze afspraak maanden later nog gevolgen hebben.
Door de VSO te ondertekenen, bevestig je namelijk de afspraken die daarin staan. Het is daarom verstandig om vóór ondertekening te bekijken hoe ruim je bestaande concurrentiebeding is en wat dit betekent voor je plannen. Wil je in dezelfde branche blijven werken? Heb je al gesprekken met een andere werkgever? Of is de kans groot dat je volgende baan bij een organisatie terechtkomt die als concurrent kan worden gezien? Dan wil je vooraf weten of het beding daarbij in de weg kan staan.
Een bepaling waarin alleen staat dat het bestaande concurrentiebeding blijft gelden, vertelt bovendien niet altijd het hele verhaal. Controleer ook of er een relatiebeding en boetebeding in je arbeidsovereenkomst staan. Die bepalingen kunnen eveneens na je vertrek relevant blijven.
Kan je werkgever een nieuw concurrentiebeding in de VSO zetten?
Het kan ook voorkomen dat je oorspronkelijke arbeidsovereenkomst geen concurrentiebeding bevat, terwijl je werkgever in de vaststellingsovereenkomst ineens wel een beperking wil opnemen. Dat verdient extra aandacht. Je werkgever vraagt je dan niet alleen om akkoord te gaan met het einde van je arbeidsovereenkomst, maar ook om voor de periode daarna een nieuwe verplichting te accepteren.
Je hoeft zo’n nieuw concurrentiebeding niet automatisch te accepteren. Een vaststellingsovereenkomst komt tot stand doordat jij en je werkgever afspraken maken over de beëindiging. Het voorstel van je werkgever is dus niet hetzelfde als een besluit waar niets meer aan veranderd kan worden. Als een nieuw concurrentiebeding je mogelijkheden op de arbeidsmarkt beperkt, kun je daarover onderhandelen.
Kijk daarbij vooral naar wat de afspraak in de praktijk voor je betekent. Een formulering kan op papier redelijk klinken, terwijl een groot deel van de werkgevers in jouw vakgebied er in werkelijkheid onder valt. Hoe concreter je weet wat je na je ontslag wilt gaan doen, hoe beter je kunt beoordelen of de voorgestelde beperking voor jou acceptabel is.
Hoe zit het met een concurrentiebeding bij een tijdelijk contract?
Voor een tijdelijk arbeidscontract gelden strengere regels. De hoofdregel is dat een concurrentiebeding niet in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd mag worden opgenomen. Er is een uitzondering wanneer het beding noodzakelijk is vanwege zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. De werkgever moet die belangen schriftelijk motiveren bij het concurrentiebeding.
Heb je een tijdelijk contract waarin toch een concurrentiebeding staat, dan betekent de aanwezigheid van het beding dus niet automatisch dat het zonder meer geldig is. De precieze formulering en motivering zijn belangrijk. Krijg je vervolgens een VSO aangeboden waarmee je tijdelijke contract eerder wordt beëindigd, dan is het verstandig om te bekijken wat daarin over het bestaande concurrentiebeding wordt afgesproken.
Wees daarbij voorzichtig met een VSO waarin een twijfelachtig bestaand beding opnieuw wordt bevestigd. Door nieuwe afspraken te ondertekenen kan de juridische situatie ingewikkelder worden. Het is vaak beter om vóór het tekenen duidelijkheid te krijgen over de vraag of het beding na je vertrek nog moet gelden.
Vergeet het relatiebeding niet
Naast een concurrentiebeding hebben veel werknemers een relatiebeding. Die twee worden regelmatig in één adem genoemd, maar beperken je op een andere manier. Een concurrentiebeding gaat vooral over concurrerende werkzaamheden of werkgevers, terwijl een relatiebeding je kan beperken in het contact met klanten, opdrachtgevers of andere relaties van je werkgever.
Dat verschil wordt belangrijk als je na je ontslag in dezelfde sector blijft werken. Misschien mag je volgens het concurrentiebeding wel bij je nieuwe werkgever beginnen, maar mag je daar vervolgens bepaalde klanten niet bedienen vanwege het relatiebeding. Voor functies waarin je veel met klanten, opdrachtgevers of zakelijke relaties werkt, kan zo’n beperking behoorlijk merkbaar zijn.
Kijk daarom bij een VSO altijd naar beide bedingen. Als je met je werkgever afspreekt dat het concurrentiebeding vervalt, wil dat niet automatisch zeggen dat ook het relatiebeding van tafel is. Wil je na je vertrek zoveel mogelijk duidelijkheid, dan moet uit de vaststellingsovereenkomst blijken welke beperkingen vervallen en welke eventueel blijven bestaan.
Let ook op een boete als je het beding overtreedt
Aan een concurrentie- of relatiebeding is vaak een boetebeding gekoppeld. Daarin kan bijvoorbeeld staan dat je een vast bedrag verschuldigd bent wanneer je het beding overtreedt, eventueel aangevuld met een bedrag voor iedere dag dat de overtreding voortduurt. Daardoor kan een verschil van mening over je nieuwe baan ook financiële gevolgen krijgen.
Stel dat jij ervan uitgaat dat je bij een bepaalde werkgever mag beginnen, maar je voormalige werkgever vindt dat deze onderneming onder het concurrentiebeding valt. Als er ook een boetebeding bestaat, kan de discussie al snel over aanzienlijke bedragen gaan. Dat betekent niet dat iedere opgelegde boete automatisch verschuldigd is, maar het is natuurlijk prettiger om zo’n conflict te voorkomen.
Wordt het concurrentiebeding in de VSO aangepast of geschrapt? Controleer dan daarom ook wat er met het bijbehorende boetebeding gebeurt. De verschillende bepalingen moeten logisch op elkaar aansluiten, zodat er na je vertrek geen onduidelijkheid bestaat over je verplichtingen.
Is een concurrentiebeding altijd geldig?
Een ondertekend concurrentiebeding betekent niet dat je werkgever je onder alle omstandigheden onbeperkt aan die afspraak kan houden. De wet stelt voorwaarden aan een concurrentiebeding. Bovendien kan een rechter een beding geheel of gedeeltelijk vernietigen wanneer jij door het beding onbillijk wordt benadeeld in verhouding tot het belang dat je werkgever bij handhaving heeft.
Bij zo’n beoordeling kunnen de omstandigheden van het geval een rol spelen. Een rechter kan bijvoorbeeld kijken naar de belangen van je werkgever, de beperkingen die jij ondervindt bij het vinden van ander werk en de manier waarop het beding is geformuleerd. Bij een tijdelijk contract gelden daarnaast de strengere voorwaarden die hiervoor zijn besproken.
Ook geldt dat een werkgever geen rechten aan een concurrentiebeding kan ontlenen wanneer het eindigen of niet voortzetten van de arbeidsovereenkomst het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever. Dat is een hoge juridische drempel. Alleen het feit dat je werkgever het initiatief neemt voor een VSO betekent dus niet dat het concurrentiebeding automatisch vervalt.
Twijfel je aan de geldigheid van het beding, dan is het niet verstandig om het simpelweg te negeren en alvast bij een concurrent te beginnen. Het is veel rustiger om duidelijkheid te krijgen voordat je een nieuwe arbeidsovereenkomst aangaat of om bij de onderhandelingen over je VSO meteen goede afspraken over het beding te maken.
Waarom is het concurrentiebeding juist bij een VSO belangrijk?
Bij ontslag met wederzijds goedvinden heb je ruimte om afspraken te maken over de voorwaarden van je vertrek. Veel aandacht gaat daarbij begrijpelijkerwijs naar geld. Je wilt weten of de ontslagvergoeding passend is, wanneer je laatste werkdag is en wat er met je vakantiedagen gebeurt. Maar een goede regeling gaat ook over de periode daarna.
Stel dat je een mooie ontslagvergoeding meekrijgt, maar gedurende een jaar nauwelijks in je eigen vakgebied kunt werken. Dan kan het concurrentiebeding financieel uiteindelijk veel meer invloed hebben dan je op het moment van tekenen verwachtte. Andersom kan het laten vervallen van het beding juist veel waarde hebben, omdat je daarna zonder die beperking naar een nieuwe baan kunt zoeken.
Bekijk een concurrentiebeding daarom niet los van de rest van het voorstel. Soms is het laten vervallen of beperken van het beding een belangrijk onderdeel van de onderhandelingen over je vertrek. Wat voor jou het meest waardevol is, hangt af van je situatie en van wat je na je ontslag wilt gaan doen.
Wat controleer je voordat je de vaststellingsovereenkomst tekent?
Begin bij je oorspronkelijke arbeidsovereenkomst en kijk welke afspraken je destijds hebt gemaakt. Staat daarin een concurrentiebeding, relatiebeding of boetebeding? Leg die bepalingen vervolgens naast de vaststellingsovereenkomst. Zo kun je zien of de VSO oude afspraken laat vervallen, bevestigt of verandert.
Probeer daarna vooral praktisch te denken. Kun je met de voorgestelde afspraken nog bij de werkgevers terecht waar je waarschijnlijk zou willen solliciteren? Kun je in dezelfde branche blijven werken? En als er een relatiebeding geldt, kun je je nieuwe functie dan daadwerkelijk uitvoeren zonder voortdurend rekening te moeten houden met relaties van je voormalige werkgever? Een juridisch beding wordt pas echt duidelijk wanneer je het vertaalt naar wat het voor jouw volgende stap betekent.
Daarna kun je de rest van de vaststellingsovereenkomst beoordelen. Een concurrentiebeding is immers maar één onderdeel van de VSO. Ook de ontslagvergoeding, einddatum, vrijstelling van werk, vakantiedagen, finale kwijting en afspraken die belangrijk zijn voor je WW moeten goed op elkaar aansluiten. Pas wanneer je het geheel bekijkt, weet je beter waar je daadwerkelijk mee akkoord gaat.
Laat je vaststellingsovereenkomst controleren voordat je tekent
Als je werkgever het initiatief neemt om je dienstverband te beëindigen, wil je na je vertrek verder kunnen. Het is dan vervelend als je pas tijdens een sollicitatie ontdekt dat een concurrentie- of relatiebeding uit je oude arbeidsovereenkomst nog steeds geldt. Door daar vóór het tekenen van de VSO duidelijkheid over te krijgen, weet je beter welke ruimte je straks hebt.
VSO Rechtshulp kan je vaststellingsovereenkomst gratis controleren. We kijken daarbij naar het concurrentiebeding en eventuele relatie- en boetebedingen, maar ook naar de vergoeding, de einddatum, je WW en de andere afspraken over je vertrek. Zo krijg je een compleet beeld van wat je werkgever voorstelt en welke punten mogelijk nog aandacht verdienen.
Je kunt je vaststellingsovereenkomst via het formulier insturen. Daarna kun je met meer duidelijkheid bepalen welke afspraken voor jou passend zijn.
