Wat is de kantonrechtersformule?
De kantonrechtersformule is een manier om de hoogte van een ontslagvergoeding te berekenen. De formule is bedacht door de Kring van Kantonrechters, een overleg van kantonrechters. Zij gold vanaf 1 januari 1997 en werd per 1 januari 2009 aangepast.
De formule was bedoeld voor zaken waarin de kantonrechter een arbeidsovereenkomst ontbond. Zo kregen werknemers in vergelijkbare situaties een vergelijkbare vergoeding. Het was een richtlijn en geen wet: de rechter mocht afwijken als de situatie daarom vroeg.
Sinds 1 juli 2015 gebruikt de rechter de formule niet meer. Met de Wet werk en zekerheid (Wwz) kwam de wettelijke transitievergoeding. Buiten de rechtszaal leeft de formule nog wel voort, vooral als maatstaf in onderhandelingen.
Hoe werkt de kantonrechtersformule?
De formule is kort: A x B x C = vergoeding. Elke letter staat voor een onderdeel van je situatie. Hieronder lees je per letter wat erbij hoort. Dit is de versie die vanaf 2009 gold en die in de praktijk het meest wordt gebruikt.
A: het aantal gewogen dienstjaren
A staat voor je dienstjaren, maar niet elk jaar telt even zwaar. Hoe ouder je was in een dienstjaar, hoe zwaarder dat jaar weegt. De gedachte daarachter is dat oudere werknemers vaak meer moeite hebben om nieuw werk te vinden.
- dienstjaren vóór je 35e: telt voor 0,5;
- dienstjaren van je 35e tot je 45e: telt voor 1;
- dienstjaren van je 45e tot je 55e: telt voor 1,5;
- dienstjaren vanaf je 55e: telt voor 2.
Je dienstjaren worden afgerond op hele jaren. Een rest van meer dan een half jaar telt als een heel jaar, een kortere rest valt weg. Je rekent vanaf de datum van indiensttreding tot de einddatum van je arbeidsovereenkomst.
B: je bruto maandsalaris met vaste looncomponenten
B is je bruto maandsalaris, verhoogd met vaste onderdelen van je loon. Denk aan:
- vakantietoeslag;
- een vaste dertiende maand;
- structurele overwerkvergoeding;
- een vaste ploegentoeslag.
Wat meestal niet meetelt: het werkgeversdeel van je pensioenpremie, een auto van de zaak, onkostenvergoedingen en bonussen die niet vast of structureel zijn. Omdat vakantietoeslag en een dertiende maand jaarlijks worden betaald, reken je die om naar een bedrag per maand. Bij 8% vakantietoeslag tel je dus 8% bij je maandsalaris op.
C: de correctiefactor
C is de correctiefactor, ook wel de c-factor genoemd. Daarmee werd de uitkomst aangepast aan de omstandigheden. Het uitgangspunt is C = 1. Dat heet een neutrale vergoeding: de reden voor het ontslag ligt bij de werkgever, maar niemand valt echt iets te verwijten. Denk aan een reorganisatie.
Lag de oorzaak meer bij de werknemer, dan kon C lager uitvallen, tot 0 aan toe. Had de werkgever duidelijk iets te verwijten, dan kon C hoger zijn dan 1. Ook de financiële positie van de werkgever en je kansen op de arbeidsmarkt konden meewegen. In onderhandelingen zie je nu vaak een afgesproken factor, zoals 0,5 of 1.
Een grens: niet meer dan je inkomen tot je pensioen
De vergoeding volgens de formule is in beginsel niet hoger dan het inkomen dat je tot je verwachte pensioendatum misloopt. Voor werknemers die dicht bij hun pensioen zitten, kan dat de uitkomst flink beperken.
Wat is het verschil tussen de oude en de nieuwe kantonrechtersformule?
Met de oude kantonrechtersformule wordt meestal de versie van vóór 2009 bedoeld. Het verschil zit alleen in de wegingsfactoren van A. B en C werken hetzelfde.
- Oude formule (1997 tot 2009): vóór je 40e telt elk jaar voor 1, van 40 tot 50 jaar voor 1,5 en vanaf 50 jaar voor 2.
- Nieuwe formule (vanaf 2009): vóór je 35e telt elk jaar voor 0,5, van 35 tot 45 jaar voor 1, van 45 tot 55 jaar voor 1,5 en vanaf 55 jaar voor 2.
Vooral jonge werknemers kregen met de nieuwe formule minder. In sommige oudere sociaal plannen staat nog de oude versie. Kijk daarom goed welke versie er in jouw geval wordt bedoeld.
Rekenvoorbeeld: zo bereken je de kantonrechtersformule
Stel: je bent 50 jaar en je werkt al 20 jaar bij dezelfde werkgever. Je kwam in dienst toen je 30 was. Je bruto maandsalaris is, inclusief vakantietoeslag, € 4.000.
Stap 1: bereken A. Je verdeelt je dienstjaren over de leeftijdsgroepen.
- 5 jaar tussen je 30e en 35e: 5 x 0,5 = 2,5
- 10 jaar tussen je 35e en 45e: 10 x 1 = 10
- 5 jaar tussen je 45e en 50e: 5 x 1,5 = 7,5
Samen is A dus 20 gewogen dienstjaren.
Stap 2: vul B in. B is € 4.000.
Stap 3: kies C en reken uit. Met C = 1 wordt het 20 x € 4.000 x 1 = € 80.000 bruto. Met C = 0,5 is dat € 40.000 bruto.
Ter vergelijking: de transitievergoeding is 1/3 bruto maandsalaris per dienstjaar. Dat is 20 x 1/3 x € 4.000 = € 26.667 bruto. Voor het gemak gaan we uit van hetzelfde maandsalaris. De grens van het inkomen tot je pensioen speelt in dit voorbeeld geen rol: tot je AOW-leeftijd zou je veel meer verdienen.
| Berekening | Uitkomst (bruto) |
|---|---|
| Kantonrechtersformule vanaf 2009, C = 1 | € 80.000 |
| Kantonrechtersformule vanaf 2009, C = 0,5 | € 40.000 |
| Oude kantonrechtersformule (vóór 2009), C = 1 | € 100.000 |
| Wettelijke transitievergoeding 2026 | € 26.667 |
Het verschil is voor jongere werknemers kleiner. Ben je 32 en werk je 5 jaar bij je werkgever voor € 3.000 per maand, dan is A 5 x 0,5 = 2,5. De formule komt dan met C = 1 op € 7.500. De transitievergoeding is in dat geval € 5.000.
Wil je precies weten wat de wettelijke vergoeding in jouw situatie is? Gebruik dan de rekentool op onze pagina transitievergoeding berekenen.
Geldt de kantonrechtersformule nog in 2026?
Nee, niet als wettelijke regel. Een rechter kent sinds 1 juli 2015 geen vergoeding meer toe op basis van de kantonrechtersformule. Er is ook geen nieuwe versie voor 2026 en de wegingsfactoren zijn sinds 2009 niet veranderd. Wie de formule in 2026 gebruikt, vult simpelweg het huidige salaris in.
Bij ontslag via de rechter of UWV heb je nu in de regel recht op de transitievergoeding. Heeft je werkgever ernstig verwijtbaar gehandeld, dan kan de rechter daarnaast een billijke vergoeding toekennen. Voor die billijke vergoeding bestaat geen vaste rekenregel. De Hoge Raad heeft in 2017 (de zaak New Hairstyle) aangegeven dat de rechter kijkt naar alle omstandigheden van het geval.
Buiten de rechtszaal is de formule dus niet verdwenen. Werkgevers, vakbonden en werknemers gebruiken haar nog als afgesproken maatstaf.
Kantonrechtersformule of transitievergoeding: wat is het verschil?
Het belangrijkste verschil: de transitievergoeding staat in de wet, de kantonrechtersformule niet. Daarnaast rekenen ze anders.
- Opbouw: bij de transitievergoeding telt elk dienstjaar even zwaar, voor 1/3 maandsalaris. Bij de kantonrechtersformule weegt elk dienstjaar mee voor 0,5 tot 2 maandsalarissen, afhankelijk van je leeftijd.
- Maximum: de transitievergoeding is in 2026 maximaal € 102.000 bruto, of een bruto jaarsalaris als dat hoger is. De formule kent geen vast maximum, alleen de grens van het inkomen tot je pensioen.
- Omstandigheden: de transitievergoeding is een vast bedrag. Bij de formule kan de correctiefactor de uitkomst hoger of lager maken.
Zeker bij werknemers met veel dienstjaren en een wat hogere leeftijd valt de kantonrechtersformule meestal duidelijk hoger uit. Meer over de verschillende soorten vergoedingen lees je op onze pagina over de ontslagvergoeding.
Waarom wordt de kantonrechtersformule nog gebruikt bij een vaststellingsovereenkomst?
Bij een vaststellingsovereenkomst (VSO) spreek je samen met je werkgever af dat je arbeidsovereenkomst eindigt. Jullie zijn vrij om zelf de hoogte van de vergoeding te bepalen. De formule is dan een bekend en begrijpelijk vertrekpunt.
In een sociaal plan
Bij een reorganisatie maakt een werkgever vaak afspraken met vakbonden of de ondernemingsraad in een sociaal plan. In sommige sociaal plannen staat een vergoeding op basis van de kantonrechtersformule, soms met een correctiefactor onder de 1 of met een maximum. Die afspraken gelden dan voor iedereen die onder het plan valt. Lees meer over ontslag bij een reorganisatie.
Als onderhandelingsmaatstaf
Ook zonder sociaal plan kan de formule een rol spelen. Wil je werkgever graag dat je vertrekt, en is er geen sterke ontslaggrond? Dan is een vergoeding boven de transitievergoeding niet ongewoon. De kantonrechtersformule, bijvoorbeeld met C = 0,5 of C = 1, wordt dan soms genoemd als redelijke middenweg. Hoe je zo’n gesprek aanpakt, lees je bij onderhandelen over je vaststellingsovereenkomst.
Staat er in je vaststellingsovereenkomst een vergoeding op basis van de kantonrechtersformule of de transitievergoeding? Laat die berekening dan via het formulier gratis controleren door VSO Rechtshulp. We kijken rustig mee of de berekening klopt en of de afspraken bij jouw situatie passen.
Heb je recht op een vergoeding volgens de kantonrechtersformule?
Niet automatisch. Er is geen wettelijk recht op een vergoeding volgens de kantonrechtersformule. Alleen als je werkgever die vergoeding heeft toegezegd, bijvoorbeeld in een sociaal plan of cao, kun je je daarop beroepen.
Bij een VSO is de vergoeding een kwestie van afspraken. Je werkgever mag een ander bedrag voorstellen en jij mag een ander bedrag vragen. Een voorstel op basis van de transitievergoeding is net zo goed mogelijk als een voorstel op basis van de formule. Wat redelijk is, hangt af van je situatie: de reden van het ontslag, je leeftijd, je dienstjaren en je kansen op ander werk.
Goed om te weten: bij een VSO heb je wettelijk geen recht op de transitievergoeding, maar in de praktijk wordt minstens die vergoeding meestal wel afgesproken. Hoe dat werkt, lees je op onze pagina over de transitievergoeding bij een vaststellingsovereenkomst.
Waar let je op als je werkgever de kantonrechtersformule voorstelt?
Een vergoeding op basis van de formule klinkt vaak gunstig. Toch hangt de uitkomst af van een paar keuzes. Let vooral op deze punten:
- Welke versie? Gaat het om de formule vanaf 2009 of de oude formule? Dat maakt veel uit.
- Welke correctiefactor? Een C van 0,5 halveert de vergoeding. Vraag waarom voor die factor is gekozen.
- Welk salaris? Controleer of vakantietoeslag, een vaste dertiende maand en vaste toeslagen in B zijn meegenomen.
- Welke dienstjaren? Tellen eerdere contracten, uitzendperiodes of een bedrijfsovername mee? Vraag na vanaf welke datum er is gerekend.
- Is er een maximum? Soms wordt de vergoeding afgetopt op een vast bedrag of op het inkomen tot je pensioen.
- Komt de vergoeding in plaats van de transitievergoeding? Meestal wel. Het is dan fijn als dat duidelijk in de VSO staat.
Kijk ook naar de rest van je VSO. Een hoge vergoeding is prettig, maar de einddatum, de opzegtermijn en de afspraken over je WW zijn net zo belangrijk. Over een ontslagvergoeding betaal je loonheffing. Hoe dat gaat, lees je bij transitievergoeding en belasting.
Hoe weet je of de vergoeding in je VSO klopt?
Rekenen met de kantonrechtersformule is niet moeilijk, maar de keuzes erachter maken het verschil. Welke factor, welk salaris en welke dienstjaren tellen mee? En past het bedrag bij de reden van je ontslag? Met een tweede blik op de berekening kun je dat beter beoordelen.
Heb je een vaststellingsovereenkomst ontvangen, of verwacht je die binnenkort? Via het formulier op deze pagina kun je hem uploaden voor een gratis controle. VSO Rechtshulp kijkt dan welke versie, welke correctiefactor en welk salaris er zijn gebruikt, en let ook op je einddatum en je WW. Zo heb je een helder beeld van je vergoeding voordat je iets tekent.
