Wat is een loonsanctie?
Een loonsanctie is een maatregel van UWV tegen je werkgever. Je werkgever moet dan je loon langer doorbetalen dan de 104 weken (2 jaar) die normaal gelden bij ziekte. De verlenging duurt maximaal 1 jaar, dus maximaal 52 weken.
UWV legt een loonsanctie op als je werkgever volgens UWV te weinig heeft gedaan om je weer aan het werk te helpen. Het woord “sanctie” klinkt streng, maar voor jou als werknemer is het vooral een verlenging van je loondoorbetaling. De sanctie is gericht op je werkgever, niet op jou.
De gedachte erachter is eenvoudig. Een zieke werknemer en de werkgever moeten samen hun best doen om terugkeer naar werk mogelijk te maken. Lukt dat niet omdat de werkgever steken heeft laten vallen, dan moet de werkgever langer voor het loon zorgen voordat een WIA-uitkering aan de orde is.
Wanneer legt UWV een loonsanctie op?
UWV beoordeelt de re-integratie op het moment dat je na ruim anderhalf jaar ziekte een WIA-uitkering aanvraagt. Dit heet ook wel de poortwachterstoets, naar de Wet verbetering poortwachter. Die wet regelt welke stappen werkgever en werknemer tijdens de eerste 2 jaar ziekte moeten zetten.
Bij de aanvraag hoort een compleet re-integratieverslag. Daarin staat wat er in de afgelopen periode is gebeurd. Denk aan:
- de probleemanalyse van de bedrijfsarts;
- het plan van aanpak met de afspraken over je re-integratie, en de aanpassingen daarvan;
- de eerstejaarsevaluatie;
- een actueel oordeel van de bedrijfsarts of arbodienst;
- de eindevaluatie.
Werkgever en werknemer stellen dit verslag samen op. Jij krijgt een kopie van de stukken. Volgens UWV ben jij als werknemer er ook verantwoordelijk voor dat UWV het complete verslag ontvangt. Het is dus verstandig om de stukken zelf goed door te lezen.
UWV kijkt vervolgens of er genoeg aan je re-integratie is gedaan. Een loonsanctie volgt als UWV vindt dat dit niet zo is en je werkgever daarvoor geen goede reden had. Voorbeelden van situaties waarin UWV tot een loonsanctie kan komen:
- er is te laat of te weinig gezocht naar passend werk bij je eigen werkgever;
- er is geen of te laat gezocht naar werk bij een andere werkgever (dit heet spoor 2);
- het plan van aanpak is niet bijgesteld terwijl je situatie wel veranderde;
- de bedrijfsarts heeft je belastbaarheid niet goed of niet op tijd in beeld gebracht;
- het re-integratieverslag is niet compleet of kwam te laat.
Een loonsanctie gaat dus niet over de vraag of je ziek bent. Het gaat over de vraag of er in de 2 jaar ziekte genoeg is gedaan om je weer aan het werk te helpen.
Wat betekent een loonsanctie voor jou?
Voor jou heeft een loonsanctie een paar duidelijke gevolgen. Je houdt langer inkomen van je werkgever, je WIA-beoordeling schuift op en je werkgever mag je in die periode niet ontslaan.
Je krijgt langer loon
Tijdens de loonsanctie betaalt je werkgever je loon door. Volgens het Juridisch Loket is dat meestal 70% van je loon, net als in het tweede ziektejaar. Staat er in je arbeidsovereenkomst of cao een hoger percentage, dan kan dat ook voor deze periode gelden. Kijk dus even na wat er voor jou is afgesproken.
Je blijft in deze periode gewoon in dienst en je houdt je verplichtingen als zieke werknemer. Je werkt dus nog steeds mee aan je re-integratie, gaat naar afspraken met de bedrijfsarts en accepteert passend werk.
Je WIA-beoordeling komt later
Na de loonsanctie gaat UWV verder met je WIA-aanvraag. Je krijgt een eventuele WIA-uitkering dus pas na afloop van de extra periode. Dat voelt soms als uitstel, maar je hebt in die tijd wel inkomen via je werkgever. Ook is er meer tijd om alsnog passend werk te vinden.
Het opzegverbod loopt door
Tijdens ziekte geldt in de regel een opzegverbod: je werkgever mag je arbeidsovereenkomst niet eenzijdig opzeggen omdat je ziek bent. Normaal eindigt die bescherming na 2 jaar ziekte. Volgens UWV mag je werkgever je tijdens de verplichte loondoorbetaling van een loonsanctie ook niet ontslaan. Meer over deze bescherming lees je in ons artikel over het opzegverbod bij ziekte.
Het opzegverbod gaat over opzegging door je werkgever. Een einde met wederzijds goedvinden, met een vaststellingsovereenkomst, blijft wel mogelijk. Daarover verderop meer.
Je kunt bezwaar maken
Zowel je werkgever als jij kunnen bezwaar maken tegen de beslissing van UWV. Vaak is het vooral de werkgever die bezwaar maakt. In de beslissing van UWV staat hoe en binnen welke termijn dat kan.
Kan een loonsanctie korter duren?
Ja. Een loonsanctie duurt maximaal 52 weken, maar kan eerder stoppen. Je werkgever kan UWV vragen om de loonsanctie in te korten. Dat heet een bekortingsverzoek.
Dat kan als je werkgever de tekortkoming heeft hersteld. Je werkgever laat dan zien dat de re-integratie nu wel op orde is. Bijvoorbeeld omdat er alsnog een goed spoor 2-traject is gestart of omdat er een nieuw oordeel van de bedrijfsarts ligt. Je werkgever kan het verzoek indienen binnen de periode van de loonsanctie. UWV beoordeelt volgens de eigen informatie binnen 3 weken of de re-integratie nu voldoende is.
Keurt UWV het verzoek goed, dan eindigt de loonsanctie eerder. UWV gaat dan verder met je WIA-aanvraag.
Een voorbeeld. Mark is 2 jaar ziek en vraagt een WIA-uitkering aan. UWV ziet dat er nooit is gezocht naar werk bij een andere werkgever en legt een loonsanctie op van 52 weken. Mark krijgt dus langer loon van de werkgever. De werkgever start meteen een spoor 2-traject met een re-integratiebureau. Na een paar maanden dient de werkgever een bekortingsverzoek in. UWV vindt de re-integratie nu voldoende. De loonsanctie stopt en UWV beoordeelt daarna de WIA-aanvraag van Mark.
Voor jou betekent een bekorting dus dat je loon eerder stopt en je WIA-beoordeling eerder komt. Blijf daarom goed op de hoogte van wat je werkgever aan UWV stuurt.
Wat is een deskundigenoordeel en wanneer helpt het?
Een deskundigenoordeel is een onafhankelijk advies van UWV als jij en je werkgever het tijdens je ziekte niet eens zijn over de re-integratie. Je kunt het zelf aanvragen, ook zonder je werkgever.
Een deskundigenoordeel kan gaan over:
- de vraag of je weer volledig kunt werken, zonder aanpassingen;
- de vraag of het werk dat je werkgever aanbiedt passend is;
- de vraag of jij en je werkgever genoeg doen aan de re-integratie.
Het is een advies. Je werkgever en jij zijn niet verplicht het op te volgen en je kunt er geen bezwaar tegen maken. Toch kan het veel duidelijkheid geven. Het helpt om een vastgelopen situatie weer op gang te brengen, zodat er minder kans is op problemen bij de WIA-aanvraag. UWV vraagt bij de aanvraag onder meer om stukken van de bedrijfsarts. Aan een aanvraag zijn meestal kosten verbonden. Op de website van UWV staat wat een aanvraag in jouw situatie kost.
Wat is het verschil tussen een loonsanctie en een loonstop?
Deze twee worden vaak door elkaar gehaald, maar ze zijn heel verschillend.
- Loonsanctie: UWV legt deze op aan je werkgever, aan het einde van 2 jaar ziekte. Je werkgever moet dan langer loon betalen.
- Loonstop: je werkgever legt deze op aan jou, tijdens je ziekte. Je krijgt dan geen loon over een bepaalde periode, omdat je je volgens je werkgever niet aan je verplichtingen houdt.
Een loonstop kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als je zonder goede reden weigert passend werk te doen, niet meewerkt aan het plan van aanpak of je herstel belemmert. Daarnaast kan je werkgever je loon opschorten, bijvoorbeeld als je niet naar de bedrijfsarts gaat. Bij opschorten krijg je het loon later alsnog als je je weer aan de afspraken houdt. Bij een loonstop vervalt je recht op loon over die periode.
Volgens het Juridisch Loket moet je werkgever je vooraf schriftelijk waarschuwen en duidelijk maken wat er van je wordt verwacht. Ben je het niet eens met de vraag of het werk wel passend is? Dan kan een deskundigenoordeel helpen. Over het weigeren van werk lees je meer in ons artikel over werkweigering.
Loopt er een loonsanctie en ligt er ook een voorstel voor een vaststellingsovereenkomst? Dan is het goed om te weten wat je opgeeft als je tekent. Via het formulier kun je de VSO gratis laten controleren door VSO Rechtshulp. We kijken met je mee naar de afspraken en wat ze betekenen voor je inkomen.
Kun je tijdens een loonsanctie een vaststellingsovereenkomst sluiten?
Ja, dat kan. Het opzegverbod verbiedt je werkgever om op te zeggen, maar het staat niet in de weg aan een einde met wederzijds goedvinden. Soms stelt een werkgever tijdens of na een loonsanctie een vaststellingsovereenkomst (VSO) voor, bijvoorbeeld omdat terugkeer niet meer realistisch lijkt.
Je hoeft niet mee te werken. Een VSO is een voorstel, en je mag er rustig over nadenken. Er zijn wel een paar punten waar je goed op let.
Ben je nog ziek als je tekent?
Dit is de belangrijkste vraag. UWV waarschuwt dat het niet verstandig is voor een zieke werknemer om zomaar een vaststellingsovereenkomst te tekenen. Ben je arbeidsongeschikt op het moment dat je tekent, dan krijg je volgens UWV waarschijnlijk geen Ziektewet-uitkering.
Een WW-uitkering is dan meestal ook geen oplossing. Voor de WW moet je namelijk beschikbaar zijn voor werk, en dat ben je vaak niet als je ziek bent. Het risico is dus dat je na het einde van je contract geen loon meer hebt en ook geen uitkering. Lees meer over dit onderwerp op onze pagina over een vaststellingsovereenkomst bij ziekte.
Wat gebeurt er met je loon uit de loonsanctie?
Zolang de loonsanctie loopt, heb je recht op loon van je werkgever. Eindigt je arbeidsovereenkomst eerder door een VSO, dan stopt dat loon ook eerder. Het is goed om dat mee te wegen als je naar het voorstel kijkt, bijvoorbeeld bij de einddatum en de vergoeding.
Ga je ziek uit dienst en krijg je een Ziektewet-uitkering, dan moet je werkgever volgens UWV die uitkering terugbetalen over de periode waarin de loonsanctie nog zou lopen. Voor jou verandert dat niet veel, maar het laat zien dat de loonsanctie niet zomaar verdwijnt met een VSO.
Hoe zit het met je WIA-aanvraag?
Een VSO maakt de beoordeling van je WIA-aanvraag door UWV niet overbodig. Wel kan het einde van je contract gevolgen hebben voor het inkomen dat je in de tussentijd hebt, bijvoorbeeld als je na de einddatum geen loon en geen Ziektewet-uitkering krijgt. Twijfel je over de gevolgen voor je uitkering? Laat de afspraken dan eerst nakijken.
Heb je recht op een transitievergoeding na 2 jaar ziekte?
Als je werkgever je arbeidsovereenkomst na 2 jaar ziekte beëindigt, heb je in de regel recht op een transitievergoeding. Die bedraagt 1/3 bruto maandsalaris per dienstjaar, met in 2026 een maximum van € 102.000 bruto of een bruto jaarsalaris als dat hoger is. Je werkgever kan die vergoeding onder voorwaarden bij UWV compenseren.
Tijdens een loonsanctie kan je werkgever nog niet opzeggen. Na afloop van de loonsanctie kan je werkgever in de regel bij UWV toestemming vragen om op te zeggen, als er geen ander opzegverbod geldt. Eindigt het dienstverband met een VSO, dan is de transitievergoeding niet automatisch verplicht. Het is dan een onderwerp dat in de afspraken hoort. In ons artikel over de transitievergoeding bij ziekte lees je hoe dit werkt en hoe je de vergoeding berekent.
Wat kun je zelf doen tijdens een loonsanctie?
Een loonsanctie geeft je vooral tijd. Je houdt langer inkomen, je blijft beschermd tegen opzegging en er is ruimte om de re-integratie alsnog goed te doen. Het helpt om je eigen stukken te bewaren, zoals het plan van aanpak, de verslagen van de bedrijfsarts en de beslissing van UWV. Zo weet je waar je staat als er later een gesprek komt over het einde van je dienstverband.
Heb je een vaststellingsovereenkomst ontvangen, of verwacht je die binnenkort? Kijk dan vóór je tekent of je ziek uit dienst zou gaan en wat dat betekent voor je inkomen. Via het formulier kun je je VSO gratis laten controleren door VSO Rechtshulp. We kijken met je mee naar je loon uit de loonsanctie, je uitkering en je vergoeding, zodat je weet welke gevolgen je handtekening heeft.
